19-11-07

Is de samenleving ziek? Een reactie op Zeeman

 Democratie blijft voor heel wat mensen een onveranderlijk begrip dat we met de grootste omzichtigheid moeten hanteren. Zo ook voor Zeeman die in de Volkskrant van vorige week schrijft dat onze instellingen niet meer de verdiende egards krijgen. Volgens hem lijdt onze samenleving aan een vorm van sociale depressiviteit: het gevoel dat we van de democratische instellingen niet veel goeds meer hoeven te verwachten. Vandaar dus dat we uitermate ons best doen om zo veel mogelijk naast de samenleving te leven. 

De idee dat we de democratische waarden moeten koesteren verdient alle steun, en de bewondering voor de prachtige instituten die ons aan de ontvoogding uit vorige eeuwen herinneren is zeker gepast. Maar impliceert dat ook dat we die instellingen moeten invriezen en dat we de samenleving die verder wil, dan maar mee de diepvriezer insturen? Daar zou een samenleving pas echt depri van worden. De democratische instellingen hebben pas waarde als ze de diensten kunnen bieden die de samenleving verwacht. 

Zeeman heeft het over sociale depressiviteit en een vorm van gelatenheid die over onze samenleving sluimeren. Maar wat moeten we ons daarbij voorstellen? Vanuit economisch oogpunt is sociale depressie een soort van gedempte stemming waarin een maatschappij terechtkomt na een langdurige economische depressie omdat er weinig toekomstmogelijkheden zijn. Of depressie is ook een staat van decompressie na extreme stress. Zoals vluchtelingen die hebben en houden moeten achterlaten omdat ze er anders het leven bij inschieten. Het zijn vooral gevoelens van uitzichtloosheid en lusteloosheid die we als symptomen van sociale depressie erkennen. Maar gelatenheid  

Mensen bij wie het idee leeft dat we van onze instellingen niet veel goeds moeten verwachten, krijgen geen sombere gedachten. Neen, gelaten zoeken ze een andere weg om hun plannen en wensen vorm te geven. En als ze daarin geslaagd zijn dan houden ze nog tijd over om van de vetpotten van de democratie te genieten. Want wie maalt er nu over democratie als hij twee auto’s ter beschikking heeft, niet meer hoeft te koken, drie maal per jaar met vakantie kan en daarbovenop een toegangsticket voor The Rolling Stones kan betalen… Enkel degenen die van al dit lekkers verstoken zijn, krijgen sombere gedachten. En neen, ze piekeren daarbij niet over de teloorgang van de democratie, maar over hoe zij ook zo snel mogelijk die status kunnen bereiken. Het moet vooral praktisch blijven en daar schieten onze instellingen vaak te kort.

In de laatste vijftig jaar is onze samenleving grondig veranderd. Er zijn talloze nieuwe instellingen opgericht, er kwamen beleidsniveaus bij en steeds meer mensen uit andere culturen vervoegden onze samenleving. Daarnaast bleef de economie maar groeien. Om dat allemaal in goede banen te leiden zijn nieuwe regels ontworpen en het uitgangspunt van een democratie is dat iedereen die regels ook kent. Maar in de praktijk zijn die wetten en uitvoeringsbesluiten zo gedetailleerd geworden dat de uitvoerende macht het steeds moeilijker heeft om ze toe te passen. Anderzijds zijn sommige maatschappelijke problemen zo ingewikkeld dat wetten ze niet meer kunnen oplossen. Ondertussen blijven oudere instituten zoals gerechtshoven, provincies, gemeenten en het parlementaire tweekamerstelsel voortbestaan. Zonder in te gaan op de relevantie van sommige instellingen, is het een feit dat de complexiteit van de huidige samenleving het uiterste van onze rekbaarheid vergt. Sommigen vinden in die wirwar schikkingen die hun plannen en verlangens vorm geven en schuwen voor de overige plannen het opportunisme niet, terwijl anderen vasthouden aan onveranderlijke begrippen en niet meer mee kunnen. Om het medisch uit te drukken: ze lijden aan beschavingsstress.  

Waar democratie geen gemeengoed is, kan ontevredenheid heel wat oproer veroorzaken. Maar in onze westerse beschaving is democratie een vanzelfsprekendheid geworden… en gelukkig maar. Nu de basisbehoeften zijn voldaan, kunnen we het ons veroorloven om weer een trapje hoger te reiken. Meer individuele ontplooiing? Daar is niets mis mee en een ziekte is het zeker niet.

23:43 Gepost door Student in Zeeman | Permalink | Commentaren (1) | Tags: sarah delafortrie |  Facebook |

Commentaren

democratie De democratie waar jullie nu in leven, is absoluut een schijndemocratie.

Gepost door: Uri | 09-12-09

De commentaren zijn gesloten.